تاریخ انتشار :28.10.2026

ندا ناجی: «نان، کار، آزادی» یعنی سهم فرودستان از زندگی نباید به بقا محدود شود

در چهار سالگی جنبش «زن، زندگی، آزادی» در بخش فارسی رادیو بین‌المللی فرانسه تحولات چهار سال گذشته را در مجموعۀ «چهار سال، چهار شعار» مرور می‌کنیم؛ چهار شعاری که روایتگر ابعاد گوناگون این جنبش بودند. از حقوق جنسیت‌ها و اتنیک‌ها، تا مخالف‌خوانی‌ها و سرکوب و حالا هم جنگ و تعلیق. در بخش آخر، در گفت‌وگو با ندا ناجی، کنشگر فمینیست، به شعاری می‌پردازیم که از سال‌ها پیش در مبارزات کارگران شنیده می‌شد: «نان، کار، آزادی»


این کنشگر فمینیست «نان، کار، آزادی» را با شعار تاریخی «نان و گل سرخ» مرتبط می‌داند؛ شعاری که در اعتصابات کارگران نساجی ایالات متحده نیز طنین‌انداز شد: «ما نان می‌خواهیم و گل سرخ نیز.» در تحلیل او، نان نماد معیشت و بازتولید زندگی است، اما به‌تنهایی کافی نیست؛ چرا که سهم فرودستان از زندگی نباید به بقا محدود شود.

او دربارۀ پیوند میان «زن، زندگی، آزادی» و «نان، کار، آزادی» می‌گوید که این پیوند در سطح تجربه و مطالبات شکل گرفته است، اما در سطح سازمان‌یابی همچنان شکاف‌هایی وجود دارد. از نظر او، همدلی و نزدیکی نظری کافی نیست و باید به اقدام مشترک رسید؛ اقدامی که هم سیاسی و هم عملی باشد.

از دیدگاه این کنشگر فمینیست، «نان، کار، آزادی» ظرفیت آن را دارد که جنبش‌های مختلف را به یکدیگر پیوند دهد، زیرا بر شالودۀ مادی زندگی تمرکز می‌کند و گروه‌های گوناگون را دربرمی‌گیرد. با این حال، برای فراگیر شدن واقعی این شعار، باید از خوانش‌های تقلیل‌گرایانه فاصله گرفت: نان فقط به معنای غذا نیست، بلکه امکان بازتولید زندگی را نیز شامل می‌شود؛ کار فقط داشتن شغل نیست، بلکه امنیت شغلی، شرایط کار و حق تشکل‌یابی را هم دربرمی‌گیرد؛ و آزادی نیز نباید به آزادی‌های فردی محدود شود، بلکه آزادی سازمان‌یابی را نیز شامل می‌شود.

ندا ناجی معتقد است جنگ و تحریم بحران اقتصادی را عمیق‌تر کرده‌اند، اما هزینۀ این بحران به‌طور یکسان توزیع نمی‌شود و کارگران بیش از گذشته تحت فشار قرار گرفته‌اند. به تحلیل او، اگر اقتصاد جنگی از منظر فمینیستی بازخوانی شود، روشن می‌شود که پیامدهای این بحران بیش از همه بر دوش زنان قرار می‌گیرد و به بحران بازتولید اجتماعی و فضای خانه منتقل می‌شود. در چنین شرایطی، گفتمانی امنیتی بر جامعه مسلط می‌شود: هراس از جنگ در سطح شهر گسترش می‌یابد، چهرۀ شهر نظامی می‌شود و گرد هم آمدن برای بهبود وضعیت اجتماعی به حاشیه رانده می‌شود.

به باور ندا ناجی، اگر آزادی زنان قرار است پایدار باشد، باید بنیان‌های مادی زندگی نیز تأمین شود. او عبور از خودانگیختگی به سوی سازمان‌یابی سیاسی را ضروری می‌داند و تأکید می‌کند که مطالبات اقتصادی جایگزین آزادی نیستند، بلکه باید در کنار یکدیگر و در قالب پروژه‌ای سیاسی و مشترک تعریف شوند. ندا ناجی در پایان می‌گوید: «ما فقط نان نمی‌خواهیم؛ ما نان می‌خواهیم و گل سرخ نیز.»

rfi

________________________________________________________

توجه کنید . نوشتن یک ایمیل واقعی الزامی است . درغیر این صورت پیام دریافت نمیشود.