|
تاریخ انتشار :12.10.2026
تووالو، کشوری که غرق می‌شود
جایی میان استرالیا و هاوایی، کشوری قرار دارد که شاید بیش از
هر کشور دیگری معنای واقعی بحران تغییرات اقلیمی را با زندگی
روزمره خود تجربه می‌کند. تووالو (Tuvalu)، مجمع‌الجزایری متشکل از
۹ جزیرۀ مرجانی و با حدود ۱۰ هزار نفر جمعیت، به‌طور متوسط تنها
حدود دو متر از سطح دریا ارتفاع دارد. افزایش دمای زمین و بالا
آمدن سطح اقیانوس، در این کشور دیگر مسئله‌ای دور از ذهن و انتزاعی
نیست، بلکه تهدیدی مستقیم برای خانه‌ها، آب شیرین، زمین‌های
کشاورزی و آینده ساکنان آن است.
ی میان استرالیا و هاوایی
در اقیانوس آرام قرار دارد. مساحت خشکی آن در مجموع حدود ۲۶
کیلومتر مربع است. کشوری کوچک که بیشتر زمین‌هایش تنها اندکی
بالاتر از سطح دریا قرار دارند. میانگین ارتفاع جزایر تووالو از
سطح دریا حدود دو متر است و پایتخت آن، فونافوتی نیز روی یک آب‌سنگ
مرجانی باریک و کم‌ارتفاع ساخته شده است. حدود ۶۰ درصد جمعیت کشور
در همین منطقه زندگی می‌کنند.
ناسا می‌گوید سطح دریا در
اطراف تووالو طی سه دهۀ گذشته نزدیک به ۱۵ سانتی‌متر بالا آمده و
این افزایش حدود ۱.۵ برابر سریع‌تر از میانگین جهانی بوده است.
برای کشوری با چنین ارتفاع اندکی، چند سانتی‌متر افزایش سطح
دریا می‌تواند تفاوت بزرگی ایجاد کند. بالا آمدن آب، سیلاب‌های
ساحلی را شدیدتر و پرتکرارتر می‌کند و هم‌زمان فرسایش سواحل، نفوذ
آب شور به منابع آب شیرین و زمین‌های کشاورزی و آسیب به زیرساخت‌ها
را افزایش می‌دهد. بر اساس ارزیابی ناسا، تا سال ۲۰۵۰ بخش
قابل‌توجهی از زمین و زیرساخت‌های حیاتی تووالو ممکن است پایین‌تر
از سطح متوسط مد دریا قرار گیرد.
یکی از ماندگارترین تصاویر
از تلاش تووالو برای جلب توجه جهان به این بحران، در نوامبر ۲۰۲۱ و
در جریان نشست اقلیمی کاپ۲۶ ثبت شد. سیمون کوفه، وزیر دادگستری،
ارتباطات و امور خارجۀ تووالو، پیام خود برای نشست سازمان ملل را
در حالی ضبط کرد که با کت‌وشلوار پشت تریبونی در میان آب دریا
ایستاده بود و شلوارش را تا زانو بالا زده بود و آب تا میانۀ ساق
پایش می‌رسید.
تلاش برای افزایش ارتفاع
ساحل
تووالو در کنار درخواست برای اقدام جهانی، تلاش می‌کند تا
حد امکان زمان بیشتری برای ماندن در سرزمین خود به دست آورد.
پروژه‌های سازگاری اقلیمی شامل ساخت دیوارهای ساحلی و احیای زمین
است. در یکی از این طرح‌ها، با استفاده از ماسۀ کف تالاب، زمین
جدیدی در فونگافاله در دست ایجاد است. هدف آن است که بخشی از
زمین‌های در معرض خطر بالاآمدن آب حفظ شود و ساکنان بتوانند مدت
بیشتری در کشور خود زندگی کنند.
اما سازگاری محدودیت‌های
خود را دارد. تووالو نمی‌تواند ارتفاع کل یک کشور را به اندازه‌ای
افزایش دهد که مسئله افزایش سطح دریا برای همیشه حل شود. به همین
دلیل، در کنار حفاظت از زمین، دولت این کشور به مسئله دیگری نیز
فکر می‌کند؛ اگر روزی بخشی از جمعیت مجبور به ترک خانه‌هایشان
شوند، چه اتفاقی برای خود کشور خواهد افتاد؟
ویزایی برای
مهاجرت اقلیمی
تووالو و استرالیا در سال ۲۰۲۳ پیمان «فالپیلی»
را امضا کردند که علاوه بر همکاری‌های اقلیمی، یک مسیر ویژه برای
جابه‌جایی شهروندان تووالو به استرالیا ایجاد کرده است. بر اساس
این توافق، شهروندان تووالو می‌توانند برای زندگی، کار و تحصیل در
استرالیا اقدام کنند و این مسیر با هدف فراهم کردن امکان جابه‌جایی
«با کرامت» طراحی شده است. نخستین قرعه‌کشی این برنامه در سال ۲۰۲۵
برگزار شد و برای برنامۀ سال ۲۰۲۶-۲۰۲۷ حداکثر ۲۸۰ ویزا به
شهروندان واجد شرایط تووالو اختصاص یافته است.
سازمان ملل این توافق را «نخستین»
نمونه از ایجاد چنین مسیر ویژه‌ای برای جابه‌جایی شهروندان یک کشور
در معرض افزایش سطح دریا توصیف کرده است. سال گذشته، حدود ۹۰ درصد
جمعیت تووالو برای نخستین دور قرعه‌کشی برای ۲۸۰ ویزای استرالیا
درخواست داده بودند. اما مهاجرت برای مردم تووالو فقط جابه‌جایی از
یک نقطۀ جغرافیایی به نقطه‌ای دیگر نیست، با ترک سرزمین، پرسش‌هایی
دربارۀ حفظ زبان، فرهنگ، پیوندهای اجتماعی و هویت ملی نیز مطرح
می‌شود.
با این حال، مهاجرت به معنای پذیرفتن پایان تووالو
نیست. از یک طرف، برخی از مهاجران اهل این کشور تأکید کرده‌اند که
می‌خواهند فرهنگ، زبان و شیوۀ زندگی خود را در استرالیا حفظ کنند.
از طرف دیگر، بسیاری از کسانی که هنوز در کشور مانده‌اند نیز
خواهان ادامه زندگی در سرزمین خود هستند.
اگر کشور زیر آب
برود، آیا هنوز کشور است؟
شخص، جمعیت دائمی، حکومت و
توانایی برقراری روابط با دیگر کشورها تعریف می‌شوند. اما افزایش
سطح دریا این سؤال بی‌سابقه را ایجاد کرده است: اگر سرزمین یک کشور
غیرقابل‌سکونت یا حتی بخش‌هایی از آن زیر آب برود، آیا آن کشور نیز
از نظر حقوقی از بین می‌رود؟
تووالو تلاش کرده پاسخ خود را
از پیش روشن کند. این کشور بر تداوم دولت و حاکمیت خود تأکید کرده
و استرالیا نیز در معاهدۀ فالپیلی این تداوم را به رسمیت شناخته
است. سازمان ملل می‌گوید کشورهای جزیره‌ای کم‌ارتفاع در اقیانوس
آرام در حال تلاش برای جلوگیری از آن هستند که از دست رفتن سرزمین
به از دست رفتن تابعیت، حاکمیت یا هویت ملی منجر شود.
این کشور از سال ۲۰۲۲ طرحی را برای تبدیل شدن به نخستین
«ملت دیجیتال» جهان دنبال کرده است. در این پروژه، جزایر تووالو به
صورت سه‌بعدی بازسازی می‌شوند، اسناد و میراث فرهنگی دیجیتال
می‌شوند و دولت تلاش می‌کند خدمات عمومی خود را به فضای دیجیتال
منتقل کند.
هدف فقط ساختن یک نسخه مجازی از جزیره نیست.
دولت تووالو می‌خواهد بتواند در شرایطی که بخشی از جمعیت در
کشورهای دیگر زندگی می‌کنند، خدمات دولتی، ثبت رویدادهای حیاتی،
مشارکت سیاسی و ارتباط میان اعضای جامعه را حفظ کند. هم‌زمان،
موسیقی، اسناد تاریخی، سنت‌ها و دیگر عناصر فرهنگ تووالو نیز در
قالب آرشیو دیجیتال ثبت می‌شوند.
با این حال، مقام‌ها و
پژوهشگران تووالو تأکید کرده‌اند که پروژه دیجیتال را نباید نشانۀ
پذیرفتن «ناگزیر بودن نابودی» کشور دانست. این پروژه بخشی از تلاش
برای سازگاری، حفظ فرهنگ و تقویت خدمات عمومی است؛ یعنی ابزاری
برای ماندن، نه صرفاً یادگاری از کشوری که دیگر وجود ندارد.
تووالو هنوز غرق نشده است و هیچ دانشمندی نیز تاریخ مشخصی برای
ناپدیدشدن کامل آن تعیین نکرده است. اما افزایش سطح دریا از
هم‌اکنون در حال تغییر شرایط زندگی در این کشور است. بر اساس
برآورد ناسا، در صورت ادامۀ روند فعلی گرمایش، تا میانۀ قرن بخش
بزرگی از زمین و زیرساخت‌های حیاتی تووالو ممکن است در معرض سطح
متوسط مدهای بلند قرار گیرد.
به همین دلیل، داستان تووالو
را نمی‌توان فقط داستان یک کشور کوچک و دورافتاده دانست. این کشور
به آزمایشگاهی برای یکی از پرسش‌های بزرگ قرن بیست‌ویکم تبدیل شده
است؛ اگر تغییرات اقلیمی روزی سرزمین یک ملت را غیرقابل‌سکونت کند،
مردم آن کجا زندگی خواهند کرد، دولتش چگونه ادامه خواهد یافت و چه
چیزی از یک کشور باقی خواهد ماند؟
rfi
________________________________________________________
توجه کنید . نوشتن یک ایمیل واقعی الزامی است . درغیر این صورت پیام
دریافت نمیشود.
|
